به گزارش بهداشت نیوز به نقل از روابط عمومی مجموعه مدد ایران، دکتر ساقی حمیدی اظهار کرد: نمک‌های کم‌سدیم حاوی پتاسیم با جایگزین کردن بخشی از کلرید سدیم با کلرید پتاسیم، هم میزان دریافت سدیم را کاهش می‌دهند و هم مقدار پتاسیم دریافتی را افزایش می‌دهند. این تغییر می‌تواند به کاهش فشارخون کمک کند و شواهد مطالعات بالینی نیز از اثرات مطلوب آن بر برخی پیامدهای قلبی‌عروقی حمایت می‌کنند.
سرپرست معاونت بالینی مجموعه مدد ایران افزود: سازمان جهانی بهداشت نیز در سال ۲۰۲۵ استفاده از جایگزین‌های نمک کم‌سدیم حاوی پتاسیم را برای بزرگسالانی که از نمک سفره استفاده می‌کنند، به‌صورت مشروط توصیه کرده است. «مشروط» بودن این توصیه اهمیت زیادی دارد، زیرا این محصولات برای تمام افراد و در هر شرایطی مناسب نیستند.
حمیدی ادامه داد: مهم‌ترین مسئله در مصرف این نوع نمک، تعادل پتاسیم در بدن است. کلیه نقش اصلی را در دفع پتاسیم بر عهده دارد و اگر عملکرد آن کاهش پیدا کرده باشد، دریافت پتاسیم بیشتر می‌تواند باعث افزایش سطح آن در خون شود. این وضعیت که به «هایپرکالمی» یا افزایش پتاسیم خون معروف است، ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد، اما در موارد شدید می‌تواند عملکرد الکتریکی قلب را مختل کند.
این متخصص فارماکولوژی با اشاره به بیماری‌های کلیوی تصریح کرد: ابتلا به بیماری مزمن کلیه به‌تنهایی به معنای ممنوعیت قطعی نمک حاوی پتاسیم نیست. بیماری کلیه مراحل مختلفی دارد و میزان خطر به عواملی مانند مرحله بیماری، میزان عملکرد کلیه، سطح پتاسیم خون، سابقه هایپرکالمی و داروهای مصرفی بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان تمام بیماران کلیوی را در یک گروه قرار داد.
وی خاطرنشان کرد: در برخی مطالعات، افزایش کنترل شده دریافت پتاسیم در بیماران منتخب مبتلا به مراحل اولیه و میانی بیماری مزمن کلیه بررسی شده است؛ با این حال، شواهد در این بیماران هنوز محدود است و نباید به بیماران کلیوی پیشرفته یا افراد در معرض هایپرکالمی تعمیم داده شود.
حمیدی درباره داروهایی که می‌توانند در افزایش پتاسیم خون نقش داشته باشند گفت: برخی داروهای مورد استفاده در درمان فشارخون و بیماری‌های قلبی، از جمله مهارکننده‌های ACE مانند انالاپریل و لیزینوپریل و داروهای گروه ARB مانند لوزارتان و والسارتان، می‌توانند دفع پتاسیم را کاهش دهند. داروهای نگه‌دارنده پتاسیم مانند اسپیرونولاکتون، اپلرنون، آمیلوراید و تریامترن نیز از جمله داروهایی هستند که باید هنگام تصمیم‌گیری درباره مصرف نمک‌های حاوی پتاسیم مورد توجه قرار گیرند.
وی افزود: وجود این داروها به‌تنهایی به معنای ممنوعیت مصرف نمک کم‌سدیم نیست، اما وقتی عواملی مانند بیماری کلیوی، سابقه افزایش پتاسیم یا مصرف هم‌زمان چند داروی مؤثر بر تعادل پتاسیم وجود داشته باشد، احتمال هایپرکالمی بیشتر می‌شود. در چنین شرایطی، ارزیابی وضعیت فرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
این داروساز با اشاره به سایر داروهای مؤثر بر پتاسیم ادامه داد: تری‌متوپریم، که در برخی ترکیبات آنتی‌بیوتیکی وجود دارد، می‌تواند دفع پتاسیم را کاهش دهد. همچنین داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن، دیکلوفناک و ناپروکسن در افراد مستعد، به‌ویژه بیماران دارای اختلال عملکرد کلیه، ممکن است خطر افزایش پتاسیم را بیشتر کنند.
حمیدی درباره نحوه شناسایی افراد در معرض خطر اظهار کرد: در این افراد، بررسی پتاسیم خون، کراتینین و شاخص عملکرد کلیه یعنی eGFR اهمیت دارد. علاوه بر آزمایش‌ها، سابقه افزایش پتاسیم و فهرست داروهای مصرفی نیز باید بررسی شود، زیرا خطر هایپرکالمی معمولاً حاصل ترکیب چند عامل است و نمی‌توان آن را تنها به یک بیماری یا یک دارو نسبت داد.
وی گفت: یکی از نکات مهم این است که افزایش پتاسیم خون همیشه با علائم واضح همراه نیست. در موارد شدید ممکن است ضعف عضلانی، احساس تپش قلب یا اختلالات ریتم قلب ایجاد شود؛ به همین دلیل افراد پرخطر نباید صرفاً بر اساس نداشتن علامت، مصرف این محصولات را بی‌خطر تلقی کنند.
معاون بالینی مجموعه مدد ایران با اشاره به یک تصور نادرست درباره نمک‌های کم‌سدیم افزود: استفاده از این محصولات به معنای مجاز بودن مصرف بیشتر نمک نیست. هدف از جایگزینی نمک معمولی، کاهش دریافت سدیم است و همچنان باید مقدار کل نمک مصرفی کنترل شود.
وی ادامه داد: بخش قابل توجهی از سدیم رژیم غذایی تنها از نمکدان دریافت نمی‌شود و مواد غذایی مانند نان، پنیر، فرآورده‌های گوشتی، غذاهای آماده، کنسروها، سس‌ها و تنقلات نیز می‌توانند منابع مهم سدیم باشند. بنابراین جایگزینی نمک سفره، زمانی بیشترین فایده را دارد که در کنار کاهش مصرف مواد غذایی پرنمک و فرآوری‌شده انجام شود.
حمیدی در پایان تأکید کرد: نمک کم‌سدیم حاوی پتاسیم نه محصولی خطرناک برای همه افراد است و نه گزینه‌ای مناسب برای مصرف بدون محدودیت. برای بسیاری از بزرگسالان می‌تواند انتخاب بهتری نسبت به نمک معمولی باشد، اما افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه، سابقه افزایش پتاسیم خون و مصرف‌کنندگان برخی داروهای قلبی و فشارخون باید پیش از مصرف منظم آن، وضعیت کلیه، پتاسیم خون و داروهای مصرفی خود را در نظر بگیرند.